Stedelijk Museum presenteert Stedelijk in de stad

Onlangs bezocht ik met Mels Crouwel (architect van het nieuwe Stedelijk Museum) en Aryan Sikkema (onze bouwcoördinator) het Centraal Buitendepot in Amsterdam. Dat is gelegen aan de Jan van Galenstraat, in het voormalige Vrieshuis op het terrein van de Centrale Markt, beter bekend als de Markthallen. We gingen erheen om een indruk te krijgen van de muur waarop de Amerikaanse kunstenaar Keith Haring in 1986 een schildering aanbracht. Haring was in Amsterdam voor zijn tentoonstelling in het Stedelijk Museum.

Stel je voor: boven de hoofden van toekijkende scholieren schildert Haring op de bakstenen muur in heldere contouren een visachtig fabeldier dat wordt bereden door een stripfiguur met een Andreaskruis op de borst en een stralenkrans om het hoofd. Het vriendelijke monster gedraagt zich zo speels als een dolfijn. Haring heeft zijn signatuur KH86 gekoppeld aan de drie Andreaskruisen van het wapen van Amsterdam.

 
Paul Klee, Ludus Martis uit 1938, collectie Stedelijk Museum en vanaf 13 december te zien in de tentoonstelling Heilig Vuur in De Nieuwe Kerk

Haring begon als schilder van street art en club art – beroemd is zijn wandschildering in de Palladium, in de jaren tachtig de hottest disco in New York. In zijn jeugd hebben de schilderijen en tekeningen van Paul Klee, Stuart Davis en Jackson Pollock grote invloed op hem gehad. De rijkdom van de collectie van het Stedelijk maakt het mogelijk om dat te laten zien aan de hand van prachtige voorbeelden van het werk van deze kunstenaars. Alleen de cartoons van Walt Disney, die ook een vitale inspiratiebron vormden voor Haring, schitteren door afwezigheid.

Jackson Pollock, Reflection of the Big Dripper uit 1947 uit de collectie van het Stedelijk Museum. Ook dit werk is vanaf 13 december te zien in De Nieuwe Kerk

Toen Haring in Amsterdam was, maakte hij ook de megatekening Amsterdam Notes (2,30 x 36,50 m) en een schildering op een velum voor in de hal (20 x 12 m), beide nu in ons bezit. Het Stedelijk heeft daarnaast nog twee schilderijen van Keith Haring in de collectie en daarvan komt op het werk Apartheid uit 1984 ook een figuur voor met een Andreaskruis. Nu wisten we bij voorbaat al dat op dit moment de schildering op de depotmuur aan het oog onttrokken wordt door een (verwijderbare) aluminiumwand. Die is er later voor geplaatst om het depot te isoleren omdat er vochtdoorslag was vastgesteld. Jammer, nu is de voorstelling niet zien en moeten we genoegen nemen met een zwart-wit foto.


Volgend jaar verhuist al het werk van het Stedelijk uit dit depot naar één groot nieuw depot in het westelijk havengebied – een operatie die uiterlijk begin 2010 afgerond zal zijn. Als in 2011 ook het Amsterdams Historisch Museum alle werken uit dit depot heeft gehaald, dreigt het gebouw gesloopt te worden. Het museum is geen eigenaar van het pand, maar omdat deze schildering nog één van de twee muurschilderingen van Haring is in de hele wereld die bewaard is gebleven, zal ik me inspannen om dit bijzondere monument te behouden voor de stad. Eenvoudig is het echter niet: hoe behoud je een muur als het pand misschien gesloopt wordt?


Mijn idee om de schildering met muur en al te verplaatsen naar de lifttoren van het nieuwe Stedelijk, naast het ezelsoor op het Museumplein, bleek om bouwtechnische redenen niet te realiseren. Een alternatief om de muurschildering van Keith Haring te bewaren, is om het te laten waar het nu is en ook het pand te behouden, aangezien het functionalistische gebouw ook van architectonische waarde is. Het zou een trekpleister in Amsterdam West kunnen worden!